Maaş ve vergi
2026 engellilik indirimi: tutarlar, maaşa etkisi ve başvuru
Engelli çalışanlar ve bakmakla yükümlü olduğu engelli bir yakını bulunan ücretliler, her ay gelir vergisi matrahından derecelerine göre belirlenen bir tutarı düşebilir. Bu yazıda 2026 tutarlarını, indirimin net maaşa gerçekte ne kadar yansıdığını ve başvurunun nasıl yapıldığını anlatıyoruz.
Hazırlayan: BrütHesaplaGüncelleme: 4 dk okuma
| Derece | Çalışma gücü kaybı | Aylık indirim | Yıllık indirim | %15 diliminde aylık avantaj |
|---|---|---|---|---|
| 1. derece | %80 ve üzeri | 12.000,00 TL | 144.000,00 TL | 1.800,00 TL |
| 2. derece | %60–79 | 7.000,00 TL | 84.000,00 TL | 1.050,00 TL |
| 3. derece | %40–59 | 3.000,00 TL | 36.000,00 TL | 450,00 TL |
Engellilik indirimi nasıl çalışır?
İndirim doğrudan net maaşınıza eklenen bir tutar değildir. Gelir vergisi matrahınızdan düşülür, yani vergi hesaplanmadan önce maaşınızın vergilenecek kısmını azaltır. Bu yüzden elinize geçen ek tutar, indirimin vergi oranınızla çarpımı kadardır: %15 dilimindeyken 1. derece için ayda 1.800,00 TL, %20 dilimindeyken 2.400,00 TL.
İndirim matrahı küçülttüğü için kümülatif matrahınız da daha yavaş birikir; üst vergi dilimine yılın daha geç bir ayında geçersiniz. Bu da yıl genelindeki avantajı, tek başına aylık hesabın gösterdiğinden biraz büyütür.
Net maaşa gerçek etkisi
| Aylık brüt | 1. derece (yıllık) | 2. derece (yıllık) | 3. derece (yıllık) |
|---|---|---|---|
| 33.030 TL (asgari ücret) | 0 TL | 0 TL | 0 TL |
| 40.000 TL | +14.778,78 TL | +14.778,78 TL | +7.760,00 TL |
| 60.000 TL | +38.880,00 TL | +22.680,00 TL | +9.720,00 TL |
| 100.000 TL | +38.880,00 TL | +22.680,00 TL | +9.720,00 TL |
60.000 TL brüt maaşla çalışan 1. derece engelli biri yılda 38.880,00 TL daha fazla net alır. Bu, ilk dilimdeki aylık avantajın 12 katından (21.600,00 TL) fazladır; çünkü indirim, yılın sonunda en yüksek oranla (bu örnekte %27) vergilenecek matrahı azaltır. Yıllık avantaj kabaca yıllık indirim tutarının yıl sonundaki dilim oranınızla çarpımıdır.
Asgari ücretlide neden etkisi yok?
Asgari ücretin gelir vergisi zaten tamamen istisna kapsamındadır; vergisi sıfır olan bir maaşta matrahı azaltmak ödenecek vergiyi daha fazla düşüremez. Gelir İdaresi de, asgari ücretle çalışan ve istisna nedeniyle vergi ödemeyen kişinin engellilik indiriminden fiilen yararlanamayacağını açıklamaktadır.
Asgari ücretin biraz üzerindeki maaşlarda da indirimin bir kısmı boşa gidebilir. Örneğin 40.000 TL brütte Ocak ayında 1. derece indirim neti 888,67 TL, 2. derece de 888,67 TL artırır: ödenecek vergi sıfıra indiği için ikisi arasında fark kalmaz.
Kimler yararlanabilir?
- Engelli ücretliler: sağlık kurulu raporuna göre çalışma gücünün en az %40'ını kaybetmiş olan çalışanlar.
- Bakmakla yükümlü olduğu engelli kişi bulunan ücretliler: eşi, çocuğu, annesi veya babası engelli olan ve onlara bakmakla yükümlü sayılan çalışanlar. Çocuklarda yaş sınırı yoktur.
- Serbest meslek erbabı: engelliyse ya da bakmakla yükümlü olduğu engelli kişi varsa, aylık tutarların 12 katını yıllık beyannamede indirir.
- Dar mükellefler (Türkiye'de yerleşik olmayanlar) bu indirimden yararlanamaz.
Başvuru nasıl yapılır?
- Başvurun: Dijital Vergi Dairesi üzerinden çevrim içi ya da dilekçeyle defterdarlık (gelir müdürlüğü), vergi dairesi veya malmüdürlüğüne başvurun.
- Belgeleri hazırlayın: işvereninizden çalıştığınızı gösteren imzalı ve kaşeli yazı, kimlik bilgileri ve yönetmeliğe uygun sağlık kurulu raporu. Bakmakla yükümlü olduğunuz biri için başvuruyorsanız bakmakla yükümlü olduğunuzu gösteren belge de gerekir.
- Değerlendirmeyi bekleyin: raporunuz Gelir İdaresi Başkanlığı Merkez Sağlık Kurulunca incelenir ve engellilik dereceniz belirlenir.
- Sonuç işverenine bildirilir: çalışanlar için sonuç işverene, işveren tarafından da size tebliğ edilir. Bordronuzda bundan sonra her ay indirim satırı görünür.
İndirim hangi tarihten itibaren uygulanır?
Başvuru üzerine yetkili hastaneye sevk edilip yeni rapor alanlar, Merkez Sağlık Kurulunun onayı sonrasında rapor tarihinden itibaren; daha önce aldıkları geçerli bir raporla başvuranlar ise başvuru tarihinden itibaren indirimden yararlanır. Bu yüzden raporunuz varsa başvuruyu geciktirmemek önemlidir.
İş değiştirdiğinizde yeniden rapor almanız gerekmez: başvurduğunuz birime yeni işyerinizi bildirip yeni işvereninize hitaben yazı almanız yeterlidir.
Sık sorulanlar
Merak edilenler
2026 engellilik indirimi ne kadar?
Aylık olarak 1. derece (%80 ve üzeri) 12.000,00 TL, 2. derece (%60–79) 7.000,00 TL, 3. derece (%40–59) 3.000,00 TL. Bu tutarlar net maaşa değil, gelir vergisi matrahına uygulanır.
Engelli vergi indirimi maaşa ne kadar yansır?
İndirim tutarının vergi oranınızla çarpımı kadar; ancak asgari ücret istisnası nedeniyle düşük maaşlarda daha az olabilir. İlk dilimde (%15) 1. derece için ayda 1.800,00 TL, 2. derece için 1.050,00 TL, 3. derece için 450,00 TL; üst dilimlerde daha fazla.
Asgari ücretli engelli çalışan indirimden yararlanır mı?
Fiilen hayır. Asgari ücretin gelir vergisi zaten tamamen istisna olduğu için ödenecek vergi sıfırdır ve matrahın azalması nete bir şey eklemez.
Engelli çocuğum için vergi indirimi alabilir miyim?
Evet. Bakmakla yükümlü olduğunuz engelli eş, çocuk, anne veya baba için de ücretinizden aynı tutarlar indirilir. Çocuklarda yaş sınırı yoktur; bakmakla yükümlü olduğunuzu belgelemeniz gerekir.
Engellilik indirimi başvurusu nereye yapılır?
Dijital Vergi Dairesi üzerinden ya da dilekçeyle defterdarlık, vergi dairesi veya malmüdürlüğüne. Rapor Gelir İdaresi Merkez Sağlık Kurulunca değerlendirilir ve sonuç işvereninize bildirilir.
İş değiştirince yeniden başvurmam gerekir mi?
Hayır. Daha önce işlem yaptırdığınız birime yeni işyerinizi bildirip yeni işvereninize hitaben yazı almanız yeterlidir; yeniden rapor almanız gerekmez.
Kaynaklar
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu md. 31 (engellilik indirimi)
- Gelir İdaresi Başkanlığı — Engelliler için vergi avantajları
- iskanunu.com — Yıllara göre bordro parametreleri
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki ya da mali danışmanlık yerine geçmez. Kendi durumunuz için bir mali müşavir veya avukata danışın. Ayrıntılar: Kullanım koşulları.