Maaş ve vergi
Otomatik BES kesintisi 2026: ne kadar kesilir, cayma ve devlet katkısı
Otomatik katılım sisteminde (OKS) işveren, 45 yaşını doldurmamış çalışanlarını bir bireysel emeklilik planına dahil eder ve her ay maaştan bir kesinti yapar. Halk arasında "zorunlu BES" denen bu kesinti bir vergi değildir; sizin adınıza biriken bir tasarruftur ve belirli bir süre içinde sistemden cayabilirsiniz.
Hazırlayan: BrütHesaplaGüncelleme: 4 dk okuma
Otomatik BES kesintisi nasıl hesaplanır?
Kesinti net maaşınız üzerinden değil, SGK'ya bildirilen prime esas kazancınız üzerinden hesaplanır. Bu, SGK'ya bildirilen brüt kazancınızdır (prim, ikramiye ve fazla mesai dahil); alt sınırı asgari ücret, üst sınırı SGK tavanıdır. Kesinti, vergiler hesaplandıktan sonra yasal netinizden düşülür; bu yüzden gelir vergisi ve damga vergisi tutarınızı değiştirmez.
| Aylık brüt | Prime esas kazanç | Aylık BES kesintisi | Yıllık kesinti | Yıllık devlet katkısı (%20) |
|---|---|---|---|---|
| 33.030 TL (asgari) | 33.030,00 TL | 990,90 TL | 11.890,80 TL | 2.378,16 TL |
| 60.000 TL | 60.000,00 TL | 1.800,00 TL | 21.600,00 TL | 4.320,00 TL |
| 150.000 TL | 150.000,00 TL | 4.500,00 TL | 54.000,00 TL | 10.800,00 TL |
| 297.270 TL | 297.270,00 TL | 8.918,10 TL | 107.017,20 TL | 21.403,44 TL |
| 400.000 TL | 297.270,00 TL | 8.918,10 TL | 107.017,20 TL | 21.403,44 TL |
Örnek: 60.000 TL brüt maaş
- Yasal net maaş
- 47.356,63 TL
- Otomatik BES kesintisi (60.000 TL × %3)
- −1.800,00 TL
- Hesabınıza yatan
- 45.556,63 TL
- Devletin ayrıca eklediği (%20)Bireysel emeklilik hesabınıza
- +360,00 TL
Kimler sisteme dahil edilir?
- 45 yaşını doldurmamış Türk vatandaşı ve mavi kart sahibi çalışanlar otomatik olarak dahil edilir.
- Sisteme girmek için onay vermeniz gerekmez; işveren sizi bir emeklilik şirketinin planına dahil eder ve kesinti ilk ücret ödeme döneminden itibaren başlar.
- Kesinti oranını %3'ün üzerine çıkarmak isterseniz işvereninize yazılı talepte bulunabilirsiniz.
Cayma hakkı: paranızı nasıl geri alırsınız?
Sisteme dahil edildiğinizin size bildirilmesinden sonraki iki ay içinde emeklilik şirketine bildirerek cayabilirsiniz. Cayarsanız o güne kadar kesilen katkı payları, varsa getirileriyle birlikte on iş günü içinde size iade edilir ve kesinti durur.
Cayma süresi geçtikten sonra da sistemden istediğiniz zaman ayrılabilirsiniz; ancak bu durumda birikim, ayrılma kurallarına göre ödenir ve hak edilmemiş devlet katkısı geri alınır. Ayrıca birikiminizin getirisi üzerinden, sistemde kalma sürenize göre gelir vergisi stopajı kesilir.
Devlet katkısı ve hak ediş
2026'dan itibaren ödenen katkı paylarına devlet %20 oranında katkı ekler (önceki yıllarda %30'du). Cayma hakkını kullanmayanlara ayrıca bir defaya mahsus 500 TL ilave devlet katkısı yatırılır. Devlet katkısının tamamına hemen sahip olmazsınız; sistemde kaldığınız süreye göre hak kazanırsınız:
| Sistemde kalma süresi | Hak edilen devlet katkısı |
|---|---|
| 3 yıldan az | %0 |
| 3 yıl | %15 |
| 6 yıl | %35 |
| 10 yıl | %60 |
| 10 yıl + 56 yaş (emeklilik), vefat veya maluliyet | %100 |
İş değiştirince ne olur?
Otomatik katılım planınız size aittir, işverene değil. Yeni işvereniniz sizi kendi anlaştığı emeklilik şirketinin planına dahil eder; önceki birikiminiz yeni plana aktarılabilir. Ayrıntıları emeklilik şirketinizden öğrenebilirsiniz.
Maaşınızın BES kesintisi sonrası ne kadar olacağını görmek için net maaş hesaplayıcıda "Otomatik BES" seçeneğini açın; 12 ay için kesintiyi ve elinize geçen tutarı ayrı ayrı gösterir.
Sık sorulanlar
Merak edilenler
2026'da otomatik BES kesintisi ne kadar?
SGK prime esas kazancınızın %3'ü. Tam ay çalışan biri için en az 990,90 TL, en çok 8.918,10 TL. Örneğin 60.000 TL brütte 1.800,00 TL.
BES kesintisi netten mi brütten mi yapılır?
Tutar brüt üzerinden (SGK prime esas kazanç) hesaplanır, ama vergiler hesaplandıktan sonra net maaştan düşülür. Bu yüzden vergi tutarınızı değiştirmez; yalnızca hesabınıza yatan tutarı azaltır.
Otomatik BES'ten nasıl cayılır?
Sisteme dahil edildiğinizin size bildirilmesinden sonraki iki ay içinde emeklilik şirketine (mobil uygulama, internet şubesi veya çağrı merkezi) cayma talebinizi iletin. Kesilen tutar getirisiyle birlikte on iş günü içinde iade edilir.
2026 BES devlet katkısı yüzde kaç?
2026'dan itibaren ödenen katkı payları için %20. Önceki yıllarda bu oran %30'du. Cayma yapmayanlara ayrıca bir defaya mahsus 500 TL ilave devlet katkısı verilir.
Zorunlu BES zorunlu mu?
Hayır. 45 yaşını doldurmamış çalışanlar otomatik olarak dahil edilir ama iki ay içinde cayabilir ya da sonra istediği zaman sistemden ayrılabilir. "Zorunlu" olan, işverenin çalışanı sisteme dahil etmesidir.
İşten ayrılınca BES param ne olur?
Birikiminiz sizde kalır. Yeni işvereniniz sizi kendi planına dahil eder ve birikiminizi aktarabilirsiniz. Sistemden tamamen ayrılırsanız birikiminiz ödenir, hak edilmemiş devlet katkısı geri alınır.
Kaynaklar
- 4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu (ek md. 2)
- 10811 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı — Devlet katkısı oranı (%20, 01.01.2026)
- Emeklilik Gözetim Merkezi — Otomatik katılım sistemi
- iskanunu.com — Yıllara göre bordro parametreleri
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki ya da mali danışmanlık yerine geçmez. Kendi durumunuz için bir mali müşavir veya avukata danışın. Ayrıntılar: Kullanım koşulları.